ممّن يسمع و يعقل لرأيته كذا . علّامه شعرانى : و شايد بتوان گفت : كعبه در عالم آخرت خود به سخن آيد ؛ چون در آخرت همه‌چيز حيات دارند وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ « 1 » و در آنجا هيچ چيز جماد نيست ، چنان‌كه در عالم دنيا هيچ عقل و ادراك نيست و عقل انسان شعاع عالم ديگر است بر او تابيده . « 2 » وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ . « 3 » مؤلف : ابو جعفر و حمزه و كسائى خوانند : « حجّ البيت » به كسر حاء در همهء قرآن و باقى به فتح حاء خواندند . علّامه شعرانى : در مجمع البيان گويد : اهل كوفه غير ابى بكر و ابو جعفر به كسر حاء خواندند و ديگر قاريان به فتح . بنابراين ، عاصم هم به روايت حفص به كسر حاء خوانده است و همين قرائت فعلا متداول است ، امّا در اين كتاب بروايت حفص از عاصم توجّه نفرموده و همان روايت ابو بكر را از وى در نظر داشت و به مقتضاى آن فرمود [ كه ] عاصم هم به فتح خوانده است . « 4 » فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ . « 5 » مؤلف : أي دلالات واضحات و الهاء في « فيه » عائد إلى « البيت » . علّامه شعرانى : ما ذكره اللّه تعالى من أمر مقام إبراهيم عليه السّلام و كذلك تعاهد العرب على جعله مأمنا يدلّ بالتواتر على صحّه نسبة الكعبة إلى إبراهيم عليه السّلام خلافا لليهود ،

--> ( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 64 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 119 . ( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 97 . ( 4 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 119 . ( 5 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 97 .